Voetbal in film, reportage en documentaire

Het opvoeren en simuleren van voetbalwedstrijden in films is een groot probleem voor de filmregisseur. Het ziet er ten eerste ongeloofwaardig uit en het kost ten tweede teveel tijd om fatsoenlijk vast te leggen. All Stars-regisseur Jean van de Velde vond een simpele, doch effectieve list: ‘In mijn film werden gewoon alle wedstrijden afgelast. De scheids kwam niet opdagen, de spelers werden bedreigd of het veld was te nat’. Collega Eddy Terstall ziet meer beren op de weg naar een succesvolle voetbalfilm in de Nederlandse theaters. De échte voetbalwereld is vaak al spannend en bizar genoeg, dat is bijna niet te overtreffen: ‘Bedenk maar eens een Van Gaal’. Bovendien missen subsidiënten, sponsoren en zendercoördinatoren het ‘gevoel’ voor voetbal, waardoor financiering volgens Terstall een groot probleem is.

Bovenstaande discussie vond plaats in het Amsterdamse filmmuseum Eye, tijdens een voetbalfilmfestival van De Volkskrant. De vraag waarom er zo weinig (Nederlandse) voetbalfilms worden gemaakt, werd niet alleen tijdens het gesprek beantwoord, maar ook door het geboden filmaanbod. Het leeuwendeel bestond uit (korte) documentaires, ofwel non-fictie, waarin bekende en minder bekende gebeurtenissen in het voetbal door betrokkenen en documentairemaker werden geduid en in perspectief geplaatst. De in Nederland uitgekotste Clemens Westerhof die met Nigeria op onorthodoxe wijze weet te excelleren (Andere Tijden Sport); de besmette kwalificatiereeks van Chili in 1973, midden in het schrikbewind van Pinochet; en de tragische levenswandel van de kreupele alcoholist én volksheld Mané Garrincha (beide 30 to 30 Soccer Stories van ESPN).

scouting

Scouting for Zebras

Waarom zou je moeite doen om een romantisch voetbalverhaal te fingeren, ingewikkelde voetbalscenes te construeren en fictieve ideeën te financieren, terwijl de kleine en grote verhalen voor het oprapen liggen? Neem de in de kiem gesmoorde loopbaan van Sergio de Windt of het voortdurende toewijzingsechec van de FIFA. De beelden zijn voorhanden en het verhaal laat zich schrijven: vergeet de film, leve de documentaire… Maar  toen was daar gisteren de uitzondering op de regel. Scouting for Zebras van de regisseur Benoit Mariage. Over een louche, Vlaamse scout die in Ivoorkust veldjes afstruint op zoek naar de nieuwe Arouna Dindane en zich ondertussen laaft aan te mooie en te gewillige Afrikaanse vrouwen. Een realistisch, tragikomisch portret van de verknipte, maatschappelijke verhoudingen in het mondiale voetbal. Voetbal als modern kolonialisme; Charleroi als beloofde land vanuit de misère van Abidjan. Het verhaal is verzonnen, de wedstrijden werden nagespeeld (toch?), maar toch is het akelig echt en verontrustend. Kortom, Scouting for Zebras bewijst dat het kan.

Tot slot een tip aan Eddy Terstall. De inkomsten van Kieft – The Movie zijn vast meer dan voldoende om een geëngageerder voetbalfilmproject te bekostigen. Succes.